Robusta koffie (1/3) - historie

Geplaatst: 28 augustus 2020   » Bekijk alle koffie blogs

Je hebt Robusta waarschijnlijk al heel vaak onbewust gedronken, in een blend (op je werk bijvoorbeeld, je drinkt thuis natuurlijk alleen specialty koffie ;-) ). Maar nu dus een specialty Robusta koffie in het pakket. Robusta koffie wordt meestal als inferieur aan Arabica beschouwd. De slechte reputatie komt door matige teelt en verwerking vanwege de focus op kwantiteit in plaats van kwaliteit. Maar... inmiddels is de Fine Robusta van zeer goede kwaliteit. Komende tijd vind je 1 zakje Fine Robusta in de box zodat je er kennis mee kunt maken! In zijn blogs gaat Q&R Grader Norman in op Robusta koffie. In deze blog meer over de historie.

De focus van kwantiteit in plaats van kwaliteit is terug te voeren naar de tijden van de 'first wave' van koffie (lees hier waar de 'waves' voor staan), halverwege vorige eeuw, waarin we de opkomst van oploskoffie zagen en het aanzienlijke gebruik veelal donker gebrande voorgemalen koffiemelanges.
Ingegeven door de 'second wave' en vooral vooruit gestuwd door de huidige 'third wave' heeft Arabica inmiddels echter ruimschoots bewezen dat differentiatie, focus en verfijning van kwaliteit kan leiden tot een verhoogde waarde voor de gehele keten, van producent tot consument. Sinds het afgelopen decennium (de vierde golf?!) zijn deze ontwikkelingen in stroomversnelling geraakt. Robusta koffie is hierin aangehaakt, om voor een zo groot mogelijk deel te verworden tot 'Fine / Premium Robusta': “een klasse van defect-vrije Robusta gelijk aan Specialty Arabica, waarin koffie unieke en wenselijke kenmerken presenteert als gevolg van een wisselwerking tussen ras, microklimaten in oorsprong en geaccentueerd door de beste teelt en verwerkingspraktijken.”1 

Verschijning
De term 'Robusta' is eigenlijk de naam van een breed geteelde variëteit van deze soort. Het is een robuuste struik of kleine boom met een ondiep wortelstelsel, maar in staat om te groeien tot wel 10 meter hoog. De vruchten zijn ronder dan die van de gemiddelde Arabica bes. De zaden zijn daarentegen juist voornamelijk ovaal van vorm.  Robusta doet er 1 à 2 maanden langer over om van bloem tot rijpe bes te groeien. Rijpe bessen blijven meestal zeer lang aan de boom zitten.
De identificatie – los van überhaupt de correcte hoofdnaam – is verwarrend, maar twee hoofdvormen worden doorgaans onderscheiden: 'Robusta' – de plant met meer rechtopstaande vormen en de 'Nganda' – die zich meer uitgespreid in de breedte vormt. Andere variëteiten hebben luisterrijke namen als Apoata, Peridiana, Erecta, Gamé, Nemaya, Sankuru, Bukoba, Niaouli, Maclaudi, Laurenti, Petit, Indénié, Nana, Oka etc.
Robusta wordt geteeld in West- en Centraal-Afrika, Zuidoost-Azië en in sommige regio's van Centraal- en Zuid-Amerika, zoals Guatemala, Mexico, Nicaragua en in Brazilië, waar het bekend staat als Conilon. In Costa Rica wordt het verbod (!) op cultiveren van Robusta al een tijdje besproken en (vast en) ze(k)er herzien.

Historie
De eerste commerciële teelt van Robusta begon precies 150 jaar geleden in de Democratische Republiek Congo met behulp van zaden van wilde planten verzameld op de oevers van de Lomami rivier. 

(Christina Bergey - Own work, Wikimedia)


Botanici ontdekten dezelfde soort tien jaar later ook in de regio Bukoba in Tanzania. Het ´Kouillou´ (Conilon) ras werd waargenomen in 1880 door de Fransen, meer westelijk, tussen Gabon en de monding van de Kongo-rivier, voornamelijk langs de naamgevende Kouillou rivier in het huidige Congo-Brazzaville. Later werd de soort ook gevonden op Madagaskar alwaar het op grote schaal werd geteeld. In 1895 beschreef de Franse botanicus Louis Pierre het materiaal als 'Coffea canephora'. Twee jaar later publiceerde de Duitser Albert Froehner een beschrijving van de soort; Volgens hem werden in 1900 zaden van Coffea canephora uit Congo naar het Huis van de Tuinbouw van Jean Linden in Brussel gestuurd, wiens zoon Lucien het op de markt zette onder de naam 'Coffea robusta'. Vanuit hier werden zaden naar Java gestuurd, waar het grote successen boekte door bestand te zijn tegen de roestziekte. Dit positieve momentum markeerde het begin van de grootschalige teelt van 'robusta' koffie in Indonesië. Vandaar de generalisatie van de naam 'robusta' die met een optimistische noot refereert aan ´robuustheid´ en resistentie tegen ziekten in equatoriale klimaten. De plantencollectie werd verder verrijkt met materiaal uit Gabon en Oeganda. De robusta planten die naar India werden gebracht, kwamen uit collecties en selecties uit Indonesië, Oeganda, Ghana, Mali en Ivoorkust. Vervolgens verspreidde de teelt zich naar andere regio's in Afrika, Azië en Zuid-Amerika (vooral Brazilië). 


Lees de weetjes over Robusta in deel 2 van deze serie
Lees meer over de smaak van Robusta in deel 3 van deze serie
 

1Mede gebaseerd op en geïnspireerd door Fine Robusta – Standards & Protocols booklet, The Coffee Quality Institute // G. Davies, Standart Magazine #18 // Conilon Coffee 3rd edition, Incaper.


» Volgend bericht: Robusta koffie (2/3) - weetjes
« Vorig bericht: “♫ ZÓ STIL IN MIJ”?! STIL IN JUNI EN IN JULI! EN…?